Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật số 149/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) với nhiều thay đổi tích cực cho doanh nghiệp. Luật có hiệu lực từ 01/01/2026 – tức là chỉ còn vài ngày nữa để các CEO và kế toán SME chuẩn bị. Nếu bạn đang lo lắng không kịp cập nhật, bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ 5 điểm mới quan trọng nhất và những điều cần làm ngay.
Table of Contents
Tại Sao Luật Thuế GTGT 2026 Lại Quan Trọng Với SME Việt Nam?
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc tuân thủ thuế luôn là bài toán khó. Theo khảo sát, nhiều CEO SME thừa nhận “không hiểu hết” về quy định thuế, dẫn đến việc phụ thuộc hoàn toàn vào kế toán. Trong khi đó, kế toán viên cũng đối mặt với áp lực khi chính sách thay đổi liên tục, thủ tục rườm rà và nguy cơ sai sót cao.
Luật Thuế GTGT 149/2025/QH15 ra đời với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, giảm gánh nặng cho DN và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nông nghiệp cũng như xuất khẩu. Tuy nhiên, để tận dụng được những ưu đãi này, CEO và kế toán cần hiểu rõ từng thay đổi để điều chỉnh quy trình kịp thời.
5 Điểm Mới Quan Trọng Của Luật Thuế GTGT 2026
1. Nâng Ngưỡng Miễn Thuế GTGT Lên 500 Triệu Đồng/Năm
Quy định trước đây: Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm không phải nộp thuế GTGT.
Quy định mới từ 01/01/2026: Ngưỡng miễn thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm. Điều này có nghĩa:
Hộ kinh doanh có doanh thu ≤ 500 triệu đồng/năm không phải kê khai, nộp thuế GTGT
Đồng bộ với quy định miễn thuế TNCN (cũng 500 triệu từ 01/7/2026)
Giảm gánh nặng hành chính cho hơn 1 triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ
Ý nghĩa thực tế:
Một hộ kinh doanh tạp hóa có doanh thu 400 triệu/năm trước đây vẫn phải nộp thuế khoán. Từ 2026, họ hoàn toàn được miễn thuế GTGT, tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.
2. Doanh Nghiệp Nông Nghiệp Được Khấu Trừ Thuế Dù Không Phải Nộp
Điểm mới đột phá: Doanh nghiệp, HTX mua nông sản sơ chế từ nhà vườn rồi bán cho DN/HTX khác không phải kê khai nộp thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ví dụ minh họa:
Công ty chế biến thủy sản mua tôm tươi từ nông dân rồi sơ chế bán cho nhà máy đông lạnh. Trước đây, họ phải nộp thuế GTGT cho khâu này dù nông sản chưa chế biến. Từ 2026, họ không phải nộp thuế khâu trung gian này nhưng vẫn được khấu trừ thuế khi mua vật tư, thiết bị.
Lợi ích:
Giảm áp lực dòng tiền cho DN nông nghiệp
Khuyến khích phát triển chuỗi giá trị nông sản
Giảm chi phí tuân thủ, tăng tính cạnh tranh
3. Điều Chỉnh Thuế Suất Đối Với Phế Phẩm, Phụ Phẩm
Quy định cũ: Phế phẩm, phụ phẩm thu hồi để tái chế áp dụng thuế suất theo sản phẩm gốc, gây nhầm lẫn.
Quy định mới: Phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu thu hồi trong quá trình sản xuất áp dụng thuế suất của chính mặt hàng phế phẩm/phế liệu đó.
Ý nghĩa:
Giúp DN sản xuất, đặc biệt ngành dệt may, giấy, nhựa… tính thuế chính xác hơn khi bán phế liệu sắt vụn, giấy vụn, vải vụn… Không còn tranh chấp về việc áp dụng thuế suất nào.
4. Đơn Giản Hóa Quy Trình Hoàn Thuế – Bỏ Điều Kiện “Người Bán Phải Nộp Trước”
Rào cản lớn nhất trước đây: Người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã kê khai và nộp thuế. Điều này khiến nhiều DN xuất khẩu bị “kẹt vốn” hàng tháng vì nhà cung cấp chậm nộp thuế hoặc vi phạm.
Thay đổi từ 01/01/2026: Bãi bỏ hoàn toàn điều kiện này. Doanh nghiệp được hoàn thuế khi đáp ứng 02 điều kiện:
Thuộc trường hợp được hoàn theo luật, có đủ hóa đơn chứng từ hợp lệ
Không vi phạm nghiêm trọng về hóa đơn, thuế trong thời gian gần
Lợi ích thực tế:
Giải phóng dòng tiền: DN xuất khẩu không còn bị “đóng băng” vốn chờ nhà cung cấp nộp thuế
Rút ngắn thời gian: Theo quy định mới từ 01/7/2025, hoàn thuế có thể xử lý trong 7 ngày (trường hợp hoàn trước – kiểm tra sau)
Giảm rủi ro pháp lý: Trách nhiệm từng bên được tách bạch rõ ràng, người mua không còn “gánh” hậu quả từ vi phạm của người bán
Ví dụ thực tế:
Công ty may xuất khẩu có 8 tỷ thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ. Trước đây, nếu 1 trong 50 nhà cung cấp vải chưa nộp thuế, toàn bộ hồ sơ hoàn thuế có thể bị “treo”. Từ 2026, công ty vẫn được hoàn với điều kiện hồ sơ của mình hợp lệ.
5. Bãi Bỏ Phương Pháp Khoán Thuế – Chuyển Sang Tự Kê Khai
Thay đổi lớn: Luật bãi bỏ khoản 3 Điều 12 về phương pháp tính thuế khoán. Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị yêu cầu xóa bỏ thuế khoán chậm nhất trong năm 2026.
Hộ kinh doanh phải làm gì:
Doanh thu > 500 triệu: Tự kê khai theo tháng/quý, nộp thuế GTGT theo % doanh thu
Có thể sử dụng app eTax Mobile hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia để kê khai trên điện thoại
Cần theo dõi doanh thu chính xác qua phần mềm bán hàng hoặc sổ sách đơn giản
Thách thức:
Nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa quen với việc tự kê khai, lo ngại về thủ tục phức tạp. Tuy nhiên, công nghệ số đã giúp quy trình đơn giản hơn rất nhiều so với trước đây.
CEO & Kế Toán Cần Chuẩn Bị Gì Ngay Từ Hôm Nay?
Với chỉ vài ngày nữa là đến 01/01/2026, đây là 5 việc quan trọng cần làm ngay:
Đối Với CEO/Chủ Doanh Nghiệp
Họp với kế toán trưởng: Rà soát các hợp đồng mua bán, đặc biệt với nhà cung cấp nông sản, phế liệu để tận dụng ưu đãi mới
Kiểm tra dòng tiền: Lập kế hoạch tận dụng việc hoàn thuế nhanh hơn để bổ sung vốn lưu động
Nâng cấp hệ thống: Đầu tư phần mềm quản lý bán hàng tự động cập nhật doanh thu, kết nối với hóa đơn điện tử để giảm sai sót
Đào tạo nhân viên: Đảm bảo bộ phận bán hàng, kho hiểu rõ quy trình xuất hóa đơn mới
Đối Với Kế Toán
Cập nhật kiến thức: Tham gia khóa đào tạo về Luật Thuế GTGT 2026, đọc kỹ Thông tư hướng dẫn khi được ban hành
Rà soát hồ sơ: Kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn, chứng từ đầu vào để đảm bảo đủ điều kiện hoàn thuế
Chuẩn bị tờ khai: Làm quen với biểu mẫu kê khai mới (nếu có), thử nghiệm trên phần mềm kế toán
Phân loại nghiệp vụ: Tách riêng các giao dịch mua nông sản sơ chế, phế liệu để hạch toán đúng
Lập kế hoạch hoàn thuế: Nếu DN đủ điều kiện hoàn theo quý, chuẩn bị hồ sơ sớm để nhận tiền nhanh
Đối Với Hộ Kinh Doanh
Tính toán doanh thu: Ước tính xem năm 2026 có vượt 500 triệu không để biết có phải nộp thuế
Đăng ký tài khoản: Cài app eTax Mobile hoặc đăng ký VNID để sẵn sàng kê khai điện tử
Lưu chứng từ: Bắt đầu thói quen lưu hóa đơn mua vào, bán ra để chứng minh doanh thu nếu cơ quan thuế kiểm tra
Cân nhắc chuyển DN: Nếu doanh thu lớn (>3 tỷ), nên xem xét chuyển thành doanh nghiệp để được khấu trừ thuế, vay vốn dễ hơn
Những Điểm Cần Lưu Ý Đặc Biệt
Về Hoàn Thuế
Mặc dù quy trình đơn giản hơn, nhưng DN vẫn cần:
Đảm bảo 100% giao dịch thanh toán qua ngân hàng (trừ trường hợp đặc biệt) để được khấu trừ thuế
Đối soát thường xuyên với hóa đơn điện tử trên hệ thống của Tổng cục Thuế
Không vi phạm về hóa đơn trong 12 tháng trước khi đề nghị hoàn
Về Thuế Nông Sản
Ưu đãi “không nộp nhưng vẫn khấu trừ” chỉ áp dụng khi:
Giao dịch giữa doanh nghiệp/HTX với nhau
Sản phẩm là nông sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế (rửa, phân loại, cắt…)
Không áp dụng nếu bán cho cá nhân tiêu dùng cuối
Về Kế Toán – Thuế
Nhiều văn bản hướng dẫn chi tiết (Thông tư, Nghị định) có thể được ban hành sau ngày Luật có hiệu lực. Kế toán cần theo dõi sát website Tổng cục Thuế và các kênh chính thức.
Câu Chuyện Thực Tế: Cách SME Tận Dụng Luật Mới
Công ty TNHH Xuất khẩu Nông sản Miền Nam – 45 nhân viên, chuyên xuất khẩu gạo và cà phê – là ví dụ điển hình.
Trước đây, họ thường xuyên bị “kẹt” 3-5 tỷ đồng thuế GTGT đầu vào vì một số hợp tác xã cung cấp nguyên liệu chậm nộp thuế. Kế toán trưởng phải “chạy đôn chạy đáo” đôn đốc HTX nộp thuế thì mới hoàn được tiền, khiến công ty thiếu vốn mua hàng vụ mới.
Từ 01/01/2026, với quy định mới:
Công ty không còn phụ thuộc vào việc HTX đã nộp thuế chưa
Thời gian hoàn thuế rút từ 60 ngày xuống còn 7-15 ngày (tùy trường hợp)
Dòng tiền được cải thiện, giúp mở rộng sản xuất thêm 20%
Giám đốc công ty chia sẻ: “Trước giờ tôi chỉ lo bán hàng, còn thuế để kế toán lo. Nhưng sau khóa học ‘CEO Nắm Số’ của ACAC, tôi hiểu rõ dòng tiền thuế ảnh hưởng thế nào đến kinh doanh. Giờ tôi và kế toán làm việc như một đội, lập kế hoạch hoàn thuế từ đầu năm, không còn bị động.”
Kết Luận: Cơ Hội Hay Thách Thức?
Luật Thuế GTGT 149/2025/QH15 là tin tốt cho đa số doanh nghiệp SME Việt Nam:
Hộ kinh doanh nhỏ được giảm gánh nặng
DN nông nghiệp được hỗ trợ dòng tiền
DN xuất khẩu hoàn thuế nhanh hơn, ít rủi ro hơn
Quy trình đơn giản, minh bạch hơn
Tuy nhiên, để tận dụng tối đa những ưu đãi này, CEO và kế toán cần:
Hiểu rõ chính sách – không phụ thuộc hoàn toàn vào bên thứ ba
Đồng bộ ngôn ngữ tài chính – CEO hiểu thuế, kế toán hiểu chiến lược kinh doanh
Ứng dụng công nghệ – tự động hóa kê khai, đối soát để giảm sai sót
ACAC Academy Đồng Hành Cùng Bạn
Nếu bạn đang:
Lo lắng không hiểu rõ quy định mới và cách áp dụng vào doanh nghiệp
Muốn học cách lập kế hoạch thuế để tối ưu dòng tiền
Cần “dịch” ngôn ngữ thuế – kế toán sang ngôn ngữ CEO dễ hiểu
ACAC Academy – Học viện Tài chính Kế toán Thực hành số 1 Việt Nam dành cho SME – có các chương trình:
📌 “CEO Nắm Số” – CEO học cách đọc báo cáo tài chính, hiểu dòng tiền, quản trị thuế hiệu quả
📌 “Kế Toán Trưởng Chuyên Nghiệp” – Cập nhật chính sách mới, kỹ năng tư vấn CEO về thuế – tài chính
📌 “Đồng Bộ Ngôn Ngữ Tài Chính” – Đào tạo song song CEO + Kế toán để cùng nói một “ngôn ngữ”
Ưu đãi tháng 1/2026: Đăng ký tư vấn 1-1 miễn phí để được chuyên gia ACAC phân tích tình hình thuế của doanh nghiệp bạn theo Luật mới và lập lộ trình cải thiện.
