Ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung nhiều khung xử phạt vi phạm hành chính nghiêm khắc trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Với mức phạt tổ chức tối đa lên tới 150 triệu đồng cùng chế tài nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng, doanh nghiệp cần khẩn trương rà soát hệ thống quản trị nhân sự theo checklist 8 điểm dưới đây.
Xử Phạt Lao Động Và Bảo Hiểm Xã Hội Từ 10/9/2026: 8 Điểm Nóng Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Ngay
Nguyên tắc quan trọng cần nắm trước khi đọc bảng mức phạt
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, các mức phạt tiền quy định trong Nghị định về nguyên tắc là mức áp dụng đối với cá nhân; đối với các hành vi thuộc danh mục ngoại lệ được liệt kê cụ thể tại Điều 7 (bao gồm phần lớn các hành vi vi phạm về đăng ký lao động, BHXH, BHTN nêu trong checklist này), mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Toàn bộ số liệu “đối với tổ chức” trong checklist dưới đây đã là mức đã nhân đôi theo nguyên tắc này.
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính: 01 năm đối với vi phạm trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội; 02 năm đối với vi phạm liên quan đến người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Tóm tắt nhanh: 8 điểm nóng xử phạt lao động và bảo hiểm xã hội
| # | Nội dung | Mức phạt tổ chức (tối đa) | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| 1 | Không đăng ký/điều chỉnh thông tin đăng ký lao động | 40 triệu đồng | Điều 12 |
| 2 | Không đăng ký đầy đủ số người tham gia BHXH bắt buộc | 150 triệu đồng | Khoản 2 Điều 43 |
| 3 | Chậm đóng BHXH bắt buộc | 150 triệu đồng (12-15% số tiền chậm đóng) + 0,03%/ngày | Khoản 3, 4 Điều 43 |
| 4 | Trốn đóng BHXH bắt buộc | 150 triệu đồng (18-20% số tiền trốn đóng) | Điều 44 |
| 5 | Chậm đóng/trốn đóng BHTN | 70-80 triệu đồng theo số người, hoặc 12-20% số tiền (tối đa 150 triệu đồng) | Điều 45, 46 |
| 6 | Làm sai lệch hồ sơ giấy phép lao động nước ngoài | 120 triệu đồng | Khoản 4 Điều 13 |
| 7 | Trù dập người lao động tham gia đình công | 20 triệu đồng | Khoản 3 Điều 30 |
| 8 | Huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động gian dối | 140 triệu đồng | Điều 36 |
Checklist 1: Khai báo và điều chỉnh thông tin đăng ký lao động
Điều 12 Nghị định 283/2026/NĐ-CP bổ sung chế tài mới: phạt người sử dụng lao động không đăng ký hoặc không điều chỉnh thông tin đăng ký lao động khi nộp hồ sơ tham gia BHXH.
- Vi phạm từ 01 – 50 người: phạt từ 10 – 20 triệu đồng đối với tổ chức;
- Vi phạm từ 51 – 100 người: phạt từ 20 – 30 triệu đồng đối với tổ chức;
- Vi phạm từ 101 người trở lên: phạt từ 30 – 40 triệu đồng đối với tổ chức.
Biện pháp khắc phục: buộc hoàn thành việc đăng ký, cập nhật thông tin người lao động.
Checklist 2: Đăng ký đầy đủ số lượng người tham gia BHXH bắt buộc
Khoản 2 Điều 43 quy định mức phạt cụ thể dựa trên số lượng lao động chưa được đóng BHXH bắt buộc:
- Dưới 10 người: phạt từ 10 – 20 triệu đồng (tổ chức);
- Từ 10 đến dưới 50 người: phạt từ 20 – 30 triệu đồng;
- Từ 50 đến dưới 100 người: phạt từ 30 – 40 triệu đồng;
- Khung phạt tăng dần theo quy mô, tối đa lên tới 150 triệu đồng đối với doanh nghiệp vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Biện pháp bắt buộc: đăng ký bổ sung ngay, truy đóng toàn bộ số tiền còn thiếu và nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số ngày vi phạm.
Checklist 3: Thời hạn đóng BHXH và mức phạt chậm nộp 0,03%/ngày
Khoản 3 và khoản 4 Điều 43 tách riêng quy định về chậm đóng BHXH bắt buộc:
- Phạt từ 12% – 15% tổng số tiền chậm đóng (tối đa 150 triệu đồng đối với tổ chức);
- Điểm mới đáng chú ý: người sử dụng lao động phải nộp thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng, nộp trực tiếp vào quỹ BHXH — thay vì áp mức lãi suất bình quân quỹ năm trước như quy định cũ tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Checklist 4: Nguy cơ bị xác định là “Trốn đóng BHXH”
Điều 44 phân loại rõ hai nhóm hành vi trốn đóng BHXH:
- Trốn đóng theo số người: không đăng ký đầy đủ sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký — phạt từ 12 – 150 triệu đồng đối với tổ chức, tùy theo số lượng lao động bị vi phạm;
- Trốn đóng theo số tiền: đăng ký tiền lương đóng thấp hơn thực tế, hoặc cố tình không nộp sau khi đã bị đôn đốc quá 60 ngày — phạt từ 18% – 20% số tiền trốn đóng (tối đa 150 triệu đồng đối với tổ chức) nếu chưa đến mức bị chuyển hồ sơ truy cứu trách nhiệm hình sự.
Checklist 5: Tách biệt chế tài Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)
Nghị định 283/2026/NĐ-CP dành riêng Điều 45 (chậm đóng BHTN) và Điều 46 (trốn đóng BHTN) — trước đây Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định chung với BHXH bắt buộc trong cùng một điều:
- Chậm đóng BHTN: phạt từ 01 – 70 triệu đồng theo số người, hoặc 12% – 15% tổng số tiền chậm nộp (tối đa 150 triệu đồng);
- Trốn đóng BHTN: phạt từ 02 – 80 triệu đồng theo số người, hoặc 18% – 20% số tiền trốn đóng (tối đa 150 triệu đồng);
- Đồng thời áp dụng biện pháp nộp thêm 0,03%/ngày như đối với BHXH bắt buộc.
Checklist 6: Hồ sơ cấp Giấy phép lao động cho người nước ngoài
Khoản 4 Điều 13 bổ sung quy định nghiêm khắc đối với việc làm sai lệch tài liệu trong hồ sơ xin cấp, gia hạn giấy phép lao động nước ngoài:
- Phạt từ 80 – 120 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi sửa chữa, làm sai lệch hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo;
- Tịch thu hồ sơ vi phạm và thu hồi toàn bộ giấy phép lao động liên quan.
Checklist 7: Xử lý quan hệ lao động và quy định về đình công
Khoản 3 Điều 30 phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi trả thù, trù dập, chấm dứt hợp đồng trái luật đối với người lao động tham gia đình công, hoặc đóng cửa nơi làm việc trái quy định.
Checklist 8: Hoạt động huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động
Điều 36 tăng mức phạt lên từ 120 – 140 triệu đồng đối với hành vi tổ chức huấn luyện chui, gian dối về cơ sở vật chất, tài liệu hoặc cung cấp chứng chỉ khống. Doanh nghiệp cần lựa chọn đối tác đào tạo có đủ pháp lý để tránh bị hủy kết quả kiểm tra định kỳ.
Khuyến nghị hành động cho doanh nghiệp (Action Plan)
- Rà soát hồ sơ nhân sự: đối chiếu danh sách hợp đồng thử việc, chính thức và danh sách nộp BHXH hàng tháng;
- Kiểm tra quỹ lương trích nộp: rà soát các khoản phụ cấp và tiền lương ghi trong hợp đồng nhằm đảm bảo căn cứ đóng BHXH đúng pháp luật;
- Thiết lập lịch kiểm toán nội bộ: kiểm tra chéo định kỳ trước ngày 20 hàng tháng giữa kế toán tiền lương và bộ phận HR;
- Rà soát hồ sơ giấy phép lao động nước ngoài (nếu có sử dụng lao động nước ngoài) để đảm bảo tính hợp lệ, tránh rủi ro bị tịch thu, thu hồi giấy phép;
- Kiểm tra lại đơn vị đào tạo an toàn, vệ sinh lao động đang hợp tác có đủ pháp lý hay không.
Câu hỏi thường gặp
Nghị định 283/2026/NĐ-CP xử phạt lao động và bảo hiểm xã hội có hiệu lực từ khi nào? Từ ngày 10/9/2026, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Mức phạt trong Nghị định 283/2026/NĐ-CP áp dụng cho cá nhân hay tổ chức? Về nguyên tắc, mức phạt quy định trong Nghị định là mức áp dụng đối với cá nhân; đối với phần lớn hành vi liên quan đến đăng ký lao động, BHXH, BHTN, mức phạt tổ chức bằng 2 lần mức phạt cá nhân.
Mức phạt tối đa doanh nghiệp có thể chịu là bao nhiêu? 150 triệu đồng đối với tổ chức, áp dụng cho các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc và BHTN.
Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn phải chịu chế tài gì khi chậm đóng BHXH? Phải nộp thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng, nộp trực tiếp vào quỹ BHXH, đồng thời phải truy đóng đủ số tiền còn thiếu.
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về lao động, BHXH là bao lâu? 01 năm đối với vi phạm lĩnh vực lao động, BHXH; 02 năm đối với vi phạm liên quan đến người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Kết luận
Nghị định 283/2026/NĐ-CP siết chặt đáng kể khung xử phạt lao động và bảo hiểm xã hội từ 10/9/2026, với mức phạt tổ chức tối đa 150 triệu đồng và chế tài nộp thêm 0,03%/ngày cho hành vi chậm, trốn đóng BHXH/BHTN. Doanh nghiệp cần rà soát ngay 8 điểm nóng trên — đặc biệt là đăng ký lao động, đóng BHXH bắt buộc đúng hạn, đúng số lượng, và hồ sơ giấy phép lao động nước ngoài — để tránh rủi ro bị xử phạt nặng và phát sinh chi phí chậm nộp kéo dài.
Bài viết liên quan
Hàng Hóa Nhiều Mức Thuế GTGT Khai Thuế Thế Nào 2026?
Để quản trị tài chính doanh nghiệp tốt hơn, các chủ doanh nghiệp nên tham khảo khoá học Quản trị Tài chính Kế toán dành cho Chủ Doanh nghiệp của ACAC Academy
CẬP NHẬT CÁC BẢN TIN THUẾ & KẾ TOÁN MỚI NHẤT tại đây:
- Fanpage Dành cho CEO và chủ hộ kinh doanh: https://www.facebook.com/hocvienceo.acac
- Youtube: https://www.youtube.com/@ACACAcademyTaichinhketoanceo
- Fanpage Kế toán trưởng ACAC: https://www.facebook.com/acac.academy
- Fanpage Chuyên gia Hòa Lê: https://www.facebook.com/cghoaleacac
- Group Zalo Chia sẻ kiến thức, cập nhật quy định pháp luật & Lịch Đào tạo/Hội thảo miễn phí: https://zalo.me/g/nxp0vkhm2ommqsy3xa0r
