Phương pháp phân bổ lợi nhuận giữa các bên liên kết được quy định tại Điều 15 Nghị định 255/2026/NĐ-CP — văn bản do Chính phủ ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2026, thay thế đồng thời Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Đây là phương pháp áp dụng cho các giao dịch liên kết đặc thù, tích hợp, khép kín trong tập đoàn mà doanh nghiệp không có căn cứ để xác định giá riêng lẻ giữa từng bên.
Phương Pháp Phân Bổ Lợi Nhuận Giữa Các Bên Liên Kết Theo Nghị Định 255/2026/NĐ-CP
Phương Pháp Phân Bổ Lợi Nhuận Giữa Các Bên Liên Kết là 1 trong 3 phương pháp xác định giá giao dịch liên kết
Theo Điều 12 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, phương pháp xác định giá giao dịch liên kết được lựa chọn trong 3 phương pháp sau, căn cứ vào đặc điểm giao dịch và dữ liệu sẵn có:
| Phương pháp | Căn cứ | Bản chất |
|---|---|---|
| PP1 — So sánh giá giao dịch độc lập | Điều 13 | So sánh trực tiếp giá của giao dịch liên kết với giá giao dịch độc lập tương đồng |
| PP2 — So sánh tỷ suất lợi nhuận | Điều 14 | So sánh tỷ suất lợi nhuận của người nộp thuế với tỷ suất lợi nhuận của các đối tượng so sánh độc lập |
| PP3 — Phân bổ lợi nhuận giữa các bên liên kết | Điều 15 | Phân bổ tổng lợi nhuận thu được từ chuỗi giao dịch cho từng bên tham gia, áp dụng khi không có căn cứ xác định giá riêng lẻ |
Việc áp dụng phương pháp xác định giá giao dịch liên kết phải tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập, bản chất giao dịch và chức năng của người nộp thuế, tính toán thống nhất trong toàn bộ chu kỳ, giai đoạn sản xuất kinh doanh, căn cứ dữ liệu tài chính của các đối tượng so sánh độc lập được lựa chọn theo nguyên tắc phân tích, so sánh tại Điều 6 đến Điều 10 Nghị định này.
3 trường hợp áp dụng phương pháp phân bổ lợi nhuận
Theo Điều 15 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, phương pháp phân bổ lợi nhuận được áp dụng cho các trường hợp sau:
- Giao dịch liên kết đặc thù, tích hợp, khép kín trong tập đoàn: hoạt động phát triển sản phẩm mới, sử dụng công nghệ độc quyền, tham gia chuỗi giá trị giao dịch độc quyền của tập đoàn, hoặc quá trình phát triển, gia tăng, duy trì, bảo vệ và khai thác tài sản vô hình độc quyền — không có căn cứ xác định giá riêng lẻ giữa các bên liên kết, hoặc các giao dịch liên quan chặt chẽ, thực hiện đồng thời, giao dịch tài chính phức tạp liên quan nhiều thị trường tài chính thế giới;
- Giao dịch kinh tế số: không có căn cứ xác định giá giữa các bên liên kết, hoặc tham gia tạo giá trị tăng thêm thu được từ hợp lực trong tập đoàn;
- Doanh nghiệp thực hiện chức năng tự chủ đối với toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh, và không thuộc đối tượng áp dụng PP1 (khoản 1 Điều 13) hoặc PP2 (khoản 1 Điều 14).
Nguyên tắc áp dụng
Phương pháp phân bổ lợi nhuận là phương pháp phân bổ tổng lợi nhuận thu được để xác định lợi nhuận của người nộp thuế tham gia vào chuỗi giao dịch, với 2 điều kiện áp dụng:
- Tổng lợi nhuận thực tế và lợi nhuận tiềm năng thu được phải được xác định bằng số liệu tài chính trên cơ sở chứng từ hợp lý, hợp lệ;
- Giá trị và lợi nhuận của giao dịch phải được xác định theo cùng một phương pháp kế toán trong toàn bộ thời gian áp dụng phương pháp phân bổ lợi nhuận.
Công thức xác định lợi nhuận được điều chỉnh
Lợi nhuận được điều chỉnh = Lợi nhuận cơ bản + Lợi nhuận phụ trội
Trong đó:
- Lợi nhuận cơ bản: xác định theo phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận (PP2, Điều 14 Nghị định 255/2026/NĐ-CP);
- Lợi nhuận phụ trội: xác định theo tỷ lệ phân bổ dựa trên một hoặc một số yếu tố — doanh thu, chi phí, tài sản hoặc nhân lực — của các bên liên kết tham gia giao dịch, phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập.
Lợi nhuận được điều chỉnh của người nộp thuế được phân bổ trên tổng lợi nhuận thu được của toàn chuỗi giao dịch, bao gồm cả lợi nhuận thực tế và lợi nhuận tiềm năng của các bên tham gia.
Trường hợp không đủ thông tin, dữ liệu để phân bổ theo công thức trên, việc phân bổ có thể dựa trực tiếp trên một hoặc một số yếu tố (doanh thu, chi phí, tài sản, nhân lực) của các bên liên kết, miễn phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập.
Lưu ý quan trọng: không được làm giảm nghĩa vụ thuế
Kết quả xác định lợi nhuận được điều chỉnh là căn cứ xác định thu nhập chịu thuế và số thuế TNDN phải nộp, nhưng không được làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp ngân sách nhà nước của người nộp thuế so với mức đã xác định theo quy định khác của pháp luật thuế.
Rủi ro nếu không tuân thủ: cơ quan thuế có quyền ấn định
Theo khoản 3 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, cơ quan thuế có quyền ấn định mức giá, tỷ suất lợi nhuận, tỷ lệ phân bổ lợi nhuận, thu nhập chịu thuế hoặc số thuế TNDN phải nộp nếu người nộp thuế thuộc một trong các trường hợp:
- Không kê khai, kê khai không đầy đủ, kê khai sai thông tin, hoặc không nộp Phụ lục I ban hành kèm Nghị định 255/2026/NĐ-CP;
- Cung cấp không đầy đủ thông tin Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (Phụ lục II, Phụ lục III), hoặc không xuất trình hồ sơ, dữ liệu, chứng từ, tài liệu làm căn cứ phân tích, so sánh, xác định giá theo yêu cầu của cơ quan thuế trong thời hạn quy định — khi thông tin đó được xác định là trọng yếu, tức ảnh hưởng đến kết quả phân tích lựa chọn đối tượng so sánh độc lập, phương pháp xác định giá, hoặc kết quả điều chỉnh mức giá/tỷ suất lợi nhuận/tỷ lệ phân bổ lợi nhuận;
- Sử dụng thông tin về giao dịch độc lập không trung thực, không đúng thực tế, hoặc dựa vào tài liệu, dữ liệu, chứng từ không hợp pháp, không hợp lệ, không rõ nguồn gốc xuất xứ;
- Có hành vi vi phạm quy định về xác định giá giao dịch liên kết tại Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Cơ sở dữ liệu sử dụng để ấn định thuế trong các trường hợp trên thực hiện theo quy định tại Điều 17 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Câu hỏi thường gặp
Phương pháp phân bổ lợi nhuận áp dụng cho trường hợp nào? Áp dụng cho giao dịch liên kết đặc thù/tích hợp khép kín trong tập đoàn (liên quan tài sản vô hình độc quyền, công nghệ độc quyền), giao dịch kinh tế số không có căn cứ xác định giá riêng lẻ, hoặc doanh nghiệp tự chủ toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh mà không thuộc diện áp dụng 2 phương pháp còn lại.
Lợi nhuận được điều chỉnh tính theo công thức nào? Lợi nhuận được điều chỉnh = Lợi nhuận cơ bản (theo phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận) + Lợi nhuận phụ trội (theo tỷ lệ phân bổ dựa trên doanh thu, chi phí, tài sản hoặc nhân lực).
Phương pháp phân bổ lợi nhuận có được làm giảm số thuế TNDN phải nộp không? Không. Kết quả phân bổ chỉ là căn cứ xác định thu nhập chịu thuế, không được làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp ngân sách nhà nước.
Nếu doanh nghiệp không cung cấp đủ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết thì sao? Cơ quan thuế có quyền ấn định mức giá, tỷ suất lợi nhuận, tỷ lệ phân bổ lợi nhuận, thu nhập chịu thuế hoặc số thuế TNDN phải nộp, theo khoản 3 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Nghị định 255/2026/NĐ-CP thay thế văn bản nào? Thay thế đồng thời Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN 2026.
Kết luận
Phương pháp phân bổ lợi nhuận giữa các bên liên kết theo Điều 15 Nghị định 255/2026/NĐ-CP là một trong 3 phương pháp xác định giá giao dịch liên kết, áp dụng cho các trường hợp không có căn cứ xác định giá riêng lẻ do tính chất tích hợp, khép kín của giao dịch. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: kết quả phân bổ không được làm giảm nghĩa vụ thuế, và nếu không tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ kê khai, cung cấp hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, cơ quan thuế có quyền ấn định mức giá, tỷ suất lợi nhuận, tỷ lệ phân bổ lợi nhuận hoặc số thuế TNDN phải nộp.
Bài viết liên quan
Hàng Hóa Nhiều Mức Thuế GTGT Khai Thuế Thế Nào 2026?
Để quản trị tài chính doanh nghiệp tốt hơn, các chủ doanh nghiệp nên tham khảo khoá học Quản trị Tài chính Kế toán dành cho Chủ Doanh nghiệp của ACAC Academy
CẬP NHẬT CÁC BẢN TIN THUẾ & KẾ TOÁN MỚI NHẤT tại đây:
- Fanpage Dành cho CEO và chủ hộ kinh doanh: https://www.facebook.com/hocvienceo.acac
- Youtube: https://www.youtube.com/@ACACAcademyTaichinhketoanceo
- Fanpage Kế toán trưởng ACAC: https://www.facebook.com/acac.academy
- Fanpage Chuyên gia Hòa Lê: https://www.facebook.com/cghoaleacac
- Group Zalo Chia sẻ kiến thức, cập nhật quy định pháp luật & Lịch Đào tạo/Hội thảo miễn phí: https://zalo.me/g/nxp0vkhm2ommqsy3xa0r
