Ngày 28/9/2026, Thuế tỉnh Sơn La ban hành Công văn 2006/SLA-QLDN năm 2026 hướng dẫn lập hóa đơn hoàn trả tài sản góp vốn. Tình huống cụ thể được hướng dẫn trong công văn là: một đơn vị sự nghiệp công lập huy động vốn bằng hiện vật (xe) từ viên chức theo cơ chế tự chủ tài chính, sau đó hoàn trả lại xe khi thanh toán xong khoản vốn đã huy động — vậy có phải lập hóa đơn điện tử đối với việc hoàn trả tài sản này không?
Trả lời ngắn gọn: Không có câu trả lời áp dụng chung cho mọi trường hợp — phải căn cứ vào bản chất thực tế của giao dịch. Nếu đúng là hoàn trả vốn đã huy động hợp pháp, thì không phải lập hóa đơn. Nếu thực chất là một giao dịch bán, chuyển nhượng tài sản, thì vẫn phải lập hóa đơn dù gọi tên là “hoàn trả vốn”.
Hướng Dẫn Lập Hóa Đơn Hoàn Trả Tài Sản Góp Vốn Theo Công Văn 2006/SLA-QLDN
Lưu ý quan trọng: phân biệt “huy động vốn” và “góp vốn”
Trước khi áp dụng hướng dẫn này, cần phân biệt rõ 2 khái niệm:
- Huy động vốn của đơn vị sự nghiệp công lập (tình huống trong Công văn 2006/SLA-QLDN): đơn vị nhóm 1, 2, 3 có hoạt động dịch vụ được huy động vốn của viên chức, người lao động trong đơn vị để đầu tư, cải tạo, mua sắm trang thiết bị, theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 60/2021/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 16 Điều 1 Nghị định 111/2025/NĐ-CP). Đây thực chất là một hình thức vay vốn có hoàn trả, được lập thành hợp đồng dân sự.
- Góp vốn bằng tài sản vào tổ chức kinh tế (theo khoản 5 Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP): cá nhân, tổ chức góp vốn bằng tài sản để trở thành thành viên/cổ đông của doanh nghiệp, thuộc trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử khi góp vốn.
Hai khái niệm này khác bản chất pháp lý nhưng công văn áp dụng cùng một nguyên tắc chung: bản chất kinh tế của giao dịch quyết định nghĩa vụ lập hóa đơn, không phụ thuộc vào tên gọi.
Nguyên tắc cốt lõi: bản chất giao dịch quyết định nghĩa vụ Lập Hóa Đơn Hoàn Trả Tài Sản Góp Vốn
| Trường hợp | Có phải lập hóa đơn khi hoàn trả tài sản không? |
|---|---|
| Việc chuyển giao tài sản (xe) là một phần của giao dịch huy động vốn đúng quy định; việc chuyển trả lại chỉ là thực hiện nghĩa vụ hoàn trả vốn; có đầy đủ hồ sơ chứng minh đúng đối tượng, điều kiện, mục đích, trình tự, thẩm quyền huy động vốn theo quy định | Không phải lập hóa đơn điện tử — vì về bản chất không phải là khoản thu từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ |
| Hồ sơ, chứng từ không đầy đủ để chứng minh việc huy động vốn và hoàn trả vốn đúng quy định; hoặc việc hoàn trả không phù hợp với hợp đồng, phương án huy động vốn; hoặc thực chất là một giao dịch bán, chuyển nhượng tài sản | Vẫn phải lập hóa đơn — không được căn cứ vào tên gọi “hoàn trả vốn” để né nghĩa vụ xuất hóa đơn |
Như Công văn 2006/SLA-QLDN nêu rõ: “phải căn cứ bản chất thực tế của giao dịch để xác định nghĩa vụ lập hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật.”
Hồ sơ cần chuẩn bị để chứng minh đúng bản chất “hoàn trả vốn”
Để được áp dụng trường hợp không phải lập hóa đơn, đơn vị cần lưu giữ đầy đủ:
- Phương án huy động vốn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (trình tự, thủ tục, thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 24 Nghị định 60/2021/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 111/2025/NĐ-CP);
- Hợp đồng huy động vốn giữa đơn vị và viên chức, người lao động, lập theo quy định pháp luật dân sự;
- Biên bản giao nhận tài sản (xe) tại thời điểm huy động vốn, thể hiện rõ mục đích là tài sản bảo đảm/phương tiện thực hiện nghĩa vụ, không phải chuyển nhượng quyền sở hữu;
- Chứng từ, sổ sách theo dõi quá trình hoàn trả vốn, khớp với hợp đồng và phương án đã phê duyệt;
- Biên bản giao nhận tài sản khi hoàn trả, thể hiện đúng bản chất là trả lại tài sản đã huy động, không phát sinh khoản thu mới.
Căn cứ pháp lý về hóa đơn điện tử
Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử giao cho người mua, kể cả các trường hợp cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương, tiêu dùng nội bộ — trừ các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử theo Điều 7 Nghị định này.
8 trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử theo Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP
| # | Trường hợp |
|---|---|
| 1 | Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ (trừ khi đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử) |
| 2 | Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ cho thuê bất động sản; cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung số (giải trí, game, phim, ảnh, nhạc, quảng cáo số) cho tổ chức, cá nhân nước ngoài |
| 3 | Đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp đã được khấu trừ thuế theo quy định quản lý thuế |
| 4 | Phí, khoản thu từ tái bảo hiểm, nhận tiền gửi, hoạt động tài chính, bán nợ, giao dịch ngoại tệ và sản phẩm phái sinh |
| 5 | Góp vốn bằng tài sản của tổ chức, cá nhân kinh doanh vào tổ chức kinh tế |
| 6 | Tài sản điều chuyển giữa công ty mẹ và đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc (và ngược lại); tài sản điều chuyển khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp |
| 7 | Máy móc, thiết bị cho mượn là tài sản cố định, công cụ, dụng cụ phục vụ gia công hàng hóa, không thu tiền, không chuyển quyền sở hữu |
| 8 | Một số trường hợp theo điểm a, b khoản 1 Điều 6, điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP (hàng hóa luân chuyển nội bộ phục vụ sản xuất kinh doanh; các khoản thu không liên quan đến bán hàng hóa, dịch vụ như bồi thường, tiền thưởng, thu hộ, chi hộ) |
Trường hợp hoàn trả tài sản vốn góp trong Công văn 2006/SLA-QLDN không nằm trực tiếp trong danh mục 8 trường hợp trên (vì bản chất là hoàn trả khoản huy động vốn, không phải “góp vốn vào tổ chức kinh tế” theo khoản 5), mà được xử lý theo nguyên tắc chung: giao dịch không có bản chất là bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thì không phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn.
Nếu phải lập hóa đơn thì tính giá, thuế suất thế nào?
Trường hợp xác định phải lập hóa đơn (do không đủ hồ sơ chứng minh hoặc bản chất là giao dịch bán tài sản), giá tính thuế, thuế suất và phương pháp tính thuế GTGT thực hiện theo chính sách thuế GTGT áp dụng đối với hoạt động bán tài sản tại thời điểm phát sinh giao dịch.
Câu hỏi thường gặp
Hoàn trả tài sản góp vốn có luôn luôn phải lập hóa đơn không? Không. Phải căn cứ bản chất thực tế giao dịch. Nếu chứng minh được đầy đủ hồ sơ đây là hoàn trả vốn huy động hợp pháp thì không phải lập hóa đơn.
Làm sao chứng minh một giao dịch là “hoàn trả vốn” chứ không phải bán tài sản? Cần có đầy đủ phương án huy động vốn đã được phê duyệt, hợp đồng huy động vốn, biên bản giao nhận tài sản tại cả 2 thời điểm (huy động và hoàn trả), và các chứng từ theo dõi quá trình hoàn trả khớp với hợp đồng.
“Huy động vốn” và “góp vốn” có phải là một không? Không. Huy động vốn (theo Nghị định 60/2021/NĐ-CP) là hình thức vay có hoàn trả, trong khi góp vốn (theo khoản 5 Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP) là đưa tài sản vào tổ chức kinh tế để trở thành thành viên/cổ đông, không hoàn trả trực tiếp bằng tài sản.
Nếu không chứng minh được hồ sơ huy động vốn hợp lệ thì xử lý thế nào? Vẫn phải lập hóa đơn điện tử cho việc chuyển giao tài sản, tính thuế theo chính sách thuế GTGT áp dụng với hoạt động bán tài sản tại thời điểm phát sinh.
Kết luận
Việc lập hóa đơn đối với hoàn trả tài sản góp vốn theo Công văn 2006/SLA-QLDN không áp dụng một quy tắc cứng, mà phụ thuộc vào bản chất thực tế của giao dịch. Đơn vị cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh đây là giao dịch huy động vốn — hoàn trả vốn hợp pháp (phương án được duyệt, hợp đồng, biên bản giao nhận) để không phải lập hóa đơn; ngược lại, nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc bản chất là mua bán, vẫn phải lập hóa đơn và tính thuế GTGT theo chính sách áp dụng với hoạt động bán tài sản.
Bài viết liên quan
Để quản trị tài chính doanh nghiệp tốt hơn, các chủ doanh nghiệp nên tham khảo khoá học Quản trị Tài chính Kế toán dành cho Chủ Doanh nghiệp của ACAC Academy
CẬP NHẬT CÁC BẢN TIN THUẾ & KẾ TOÁN MỚI NHẤT tại đây:
- Fanpage Dành cho CEO và chủ hộ kinh doanh: https://www.facebook.com/hocvienceo.acac
- Youtube: https://www.youtube.com/@ACACAcademyTaichinhketoanceo
- Fanpage Kế toán trưởng ACAC: https://www.facebook.com/acac.academy
- Fanpage Chuyên gia Hòa Lê: https://www.facebook.com/cghoaleacac
- Group Zalo Chia sẻ kiến thức, cập nhật quy định pháp luật & Lịch Đào tạo/Hội thảo miễn phí: https://zalo.me/g/nxp0vkhm2ommqsy3xa0r
