Từ 01/7/2026, Nghị định 253/2026/NĐ-CP thay đổi cách tính thuế cho affiliate, freelancer, KOL/KOC. Xem ngay 3 lưu ý để tránh bị truy thu tới 35%
Bài viết này giải thích chính xác quy định mới áp dụng cho ai, mức thuế cụ thể là bao nhiêu, và checklist cần chuẩn bị để tránh bị truy thu khi quyết toán.
Affiliate Có Phải Kê Khai Thuế? 3 Điều Bắt Buộc Phải Biết Từ 01/7/2026
Nghị định 253/2026/NĐ-CP thay đổi điều gì?
Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, có hiệu lực từ 01/7/2026, bổ sung căn cứ để cơ quan thuế xác định một khoản thu nhập thuộc diện kinh doanh (đóng thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu) hay diện tiền lương, tiền công (đóng thuế theo biểu lũy tiến từng phần).
Đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp: affiliate marketer, freelancer (viết bài, thiết kế, lập trình), KOL/KOC, người livestream bán hàng, và các cá nhân cung cấp dịch vụ trên nền tảng số nói chung.
Điểm mấu chốt: cùng một công việc affiliate, nhưng hai người có thể bị đánh thuế theo hai cách hoàn toàn khác nhau, tùy vào việc họ có đăng ký kinh doanh/đăng ký thuế đúng hình thức hay không.
3 điều quan trọng cần biết khi kê khai thuế
1. Xác định đúng bản chất thu nhập
Theo điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nếu cá nhân cung cấp dịch vụ (bao gồm affiliate) nhưng không đăng ký kinh doanh hoặc không đăng ký thuế theo hoạt động kinh doanh, khoản thu nhập nhận được có thể bị cơ quan thuế xác định lại là thu nhập từ tiền lương, tiền công — dù về bản chất công việc đó là dịch vụ độc lập.
Hệ quả: khoản thu nhập này phải áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần, với mức thuế suất cao nhất lên tới 35%, thay vì tỷ lệ cố định trên doanh thu.
2. Mức thuế chênh lệch rất lớn giữa hai hình thức
| Hình thức kê khai | Thuế GTGT | Thuế TNCN | Tổng tỷ lệ trên doanh thu |
|---|---|---|---|
| Cá nhân kinh doanh dịch vụ (đã đăng ký đúng quy định) | 5% | 2% | 7% |
| Thu nhập từ tiền lương, tiền công (không đăng ký kinh doanh) | — | Lũy tiến từng phần | Lên tới 35% |
Chênh lệch giữa hai cách tính có thể lên tới 28 điểm phần trăm trên cùng một khoản thu nhập. Đây là lý do việc đăng ký đúng hình thức hoạt động ngay từ đầu quan trọng hơn nhiều so với việc “kê khai cho có” khi bị nhắc.
3. Bị khấu trừ 10% không có nghĩa là đã xong nghĩa vụ thuế
Nhiều người hiểu nhầm rằng khi đơn vị chi trả đã khấu trừ 10% tại nguồn thì không cần làm gì thêm. Thực tế, khoản khấu trừ này không phải là số thuế cuối cùng.
Theo Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nếu thuộc diện phải khấu trừ, tổ chức chi trả vẫn thực hiện khấu trừ 10% trước khi thanh toán. Nhưng khi quyết toán, cơ quan thuế sẽ đối chiếu lại dựa trên:
- Bản chất giao dịch thực tế
- Hồ sơ đăng ký (kinh doanh/thuế) của cá nhân
- Quy định pháp luật hiện hành
để xác định số thuế phải nộp chính xác — có thể phát sinh thêm hoặc được hoàn nếu nộp thừa.
Checklist chuẩn bị hồ sơ kê khai thuế đúng quy định
Đăng ký hộ kinh doanh nếu thuộc trường hợp bắt buộc phải đăng ký
Đăng ký thuế theo đúng loại hình hoạt động (kinh doanh, không phải cá nhân đơn lẻ nhận thu nhập vãng lai)
Lưu giữ đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ chứng minh bản chất giao dịch dịch vụ
Theo dõi doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế hàng tháng/quý, không đợi đến cuối năm
Nộp tờ khai và quyết toán thuế đúng thời hạn quy định
Câu hỏi thường gặp
Câu 1: Freelancer có bắt buộc đăng ký kinh doanh không? Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc, nhưng nếu freelancer cung cấp dịch vụ thường xuyên, có tính chất kinh doanh mà không đăng ký, thu nhập có nguy cơ bị xác định lại là tiền lương, tiền công và chịu thuế suất cao hơn đáng kể.
Câu 2: Thu nhập từ KOL, KOC được tính thuế như thế nào? Tương tự affiliate: nếu đăng ký đúng hình thức cá nhân kinh doanh dịch vụ, mức thuế là 7% trên doanh thu (5% GTGT + 2% TNCN). Nếu không đăng ký, thu nhập có thể bị tính theo biểu lũy tiến từng phần, thuế suất cao nhất tới 35%.
Câu 3: Đã bị khấu trừ 10% tại nguồn thì có cần quyết toán thuế nữa không? Có. Khoản khấu trừ 10% chỉ là tạm khấu trừ, không phải nghĩa vụ thuế cuối cùng. Cá nhân vẫn cần quyết toán để xác định chính xác số thuế phải nộp hoặc được hoàn.
Kết luận
Nghị định 253/2026/NĐ-CP không chỉ ảnh hưởng đến freelancer mà tác động trực tiếp đến toàn bộ người làm affiliate, KOL/KOC và các cá nhân có thu nhập từ dịch vụ trên nền tảng số. Chủ động xác định đúng bản chất thu nhập, đăng ký đúng hình thức hoạt động và kê khai đầy đủ là cách duy nhất để tránh bị truy thu và bảo vệ quyền lợi khi quyết toán.
Nguồn tham khảo: Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Điều 8 và Điều 50; tài liệu tuyên truyền của Cục Thuế.
